На гэтым тыдні Вера Іванаўна Барташэўская прымала гасцей. У яе хату завіталі ваенны камісар Верхнядзвінскага ваеннага камісарыята Дзяніс Мельняйчук і старшыня Валынецкага сельскага Савета Надзея Ліпоўская, павіншавалі з хуткімі майскімі святамі і ўручылі юбілейны медаль «75 год Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941 – 1945 гг».
Вера Іванаўна і парадавалася, і пасумавала. Парадавалася, што не забываюць, цэняць і яе ўклад у перамогу над фашыстамі. Пасумавала, бо не хацела вяртацца нават ва ўспамінах у гады акупацыі, калі не раз апыналася, як кажуць, на валасок ад смерці. Але як не ўспомніш тыя страшныя падзеі, не падзякуеш Богу, знаёмым і незнаёмым людзям, жывым і ўжо адышоўшым у вечнасць, хто дапамог выжыць.
Калі пачалася вайна, Веры было 12 гадоў. Вялікая сям’я Івана і Марфы Плюшчык, у якой падрасталі 8 дзяцей, жыла ў Дубровах, невялікай асвейскай вёсцы, што прытулілася да лесу і балота. Не дзіўна, што ў гэтых мясцінах хутка з’явіліся партызаны, да якіх падаўся і бацька. Асвейская партызанская зона разрасталася, што бязмерна раздражняла акупантаў. У адну з карных аперацый вялікая бяда прыйшла і ў іх вёску. Каго з жыхароў расстралялі, каго спалілі жывымі ў хляве. Аўтаматная чарга скасіла дзвюх меншых сясцёр Веры, у агні загінула маці. Ацалелі нямногія, хто змог – уцёк і схаваўся на балоце. У глыбіні яго вяскоўцы, прадбачачы магчымасць прыходу карнікаў, мелі схованкі – шалашы, толькі не ўсім пашчасціла дабрацца да іх. Веру з сястрой Марыяй прытуліў стрыечны брат бацькі. Пэўны час перасядзелі ў яго зямлянцы, а пасля ўсе разам падаліся да партызан.
Перажыты стрэс, холад і голад адбіліся на здароўі дзяўчат. Спачатку на тыф захварэла Вера, услед за ёй Марыйка. Але, на шчасце, адна за адной паправіліся, пачалі дапамагаць старэйшым дзяўчатам і жанчынам па гаспадарцы. Хадзілі на партызанскія палі жаць збажыну, малолі зерне, замешвалі цеста, пяклі хлеб, сачылі за парадкам… Не раз, калі карнікі падбіраліся да іх лагера, спешна знімаліся з месца і пад варожымі кулямі шукалі паратунку ў гушчары асвейскіх лясоў, таіліся па балотах, хаваючыся паміж купінамі ў халоднай вадзе. Сёстры стараліся не быць цяжарам для іншых.
Напэўна, гэту іх самастойнасць, цярплівасць і вынослівасць прыкмеціў камандзір атрада, бо пры першай магчымасці адправіў іх самалётам у глыб вызваленай тэрыторыі. А можа, палічыў, што так будзе лепш дзяўчынкам, бо з усёй сям’і жывымі засталіся толькі яны. Дзе бацька, у той час яшчэ не ведаў ніхто. Гэта пазней высветлілася, што ён ваюе на фронце.
Так склалася, што ўслед за ім па франтавых дарогах вайны пайшлі і дочкі. Дзяўчынак прыпісалі да гаспадарчай групы адной з вайсковых часцей, з якой яны прайшлі з Віцебшчыны па Латвіі, Літве, Польшчы аж да Венгрыі. Там і сустрэлі Перамогу. Дарэчы, менавіта пад Будапештам Веру прынялі ў камсамол. Свой камсамольскі білет яна беражліва захоўвае да гэтага часу.
– У атаку з сястрой не хадзілі, штурмам крэпасці не бралі, – сказала Вера Іванаўна. – Толькі вайна нікому не гарантавала бяспекі. Здаралася ўсякае. Давялося трапляць у засады, абараняць сваю базу. Але больш займацца гаспадарчымі справамі. Для байцоў сваёй часці шылі і рамантавалі ваеннае абмундзіраванне, мылі бялізну, дапамагалі кухарам…Нагрузка была вялікай. Лёгка не было нікому.
Пасля Перамогі сёстрам прапанавалі застацца служыць у часці, якую пераводзілі ў Крым. Але іх цягнула дадому. Вярнуліся на Верхнядзвіншчыну. Веру накіравалі вучыцца на агранома ў Полацкі сельгастэхнікум, пасля якога яна стала спачатку сакратаром, а пазней старшынёй колішняга Кісялёўскага сельвыканкама. Сястра ж паехала ў Полацк, яе вабіла гарадское жыццё.
Так у працы, клопаце пра іншых і сустрэла Вера Барташэўская сталасць, назаўсёды захаваўшы ў памяці даты і факты, імёны людзей, што пакінулі след у яе лёсе, у якім многа балючых кропак.
